چرا مانع ازدواج ۱۴ میلیون دختر و پسر شده‌ایم؟/ ۳۳درصد کاهش ازدواج تنها در طی ۷سال!

۶ مرداد ۱۳۹۹
شبکه ایران زنان؛  

طبق آخرین سرشماری ایران در سال ۹۵، بیش از ۱۳ میلیون ۸۰۰ هزار دختر و پسر ۱۵ تا ۳۹ ساله در ایران وجود دارند که آماده‌ی ازدواج می‌باشند ولی هنوز مجرد هستند و نمی‌توانند ازدواج کنند.

 ازدواج پایه و اساس رشد مطلوب جمعیت یک کشور و عامل اصلی کاهش تعرضات و جرائم فرهنگی- اجتماعی و تامین کننده امنیت و آرامش در یک جامعه است. به عبارت دیگر هر چه کیفیت و کمّیت ازدواج مطلوب­تر باشد، نیل به موارد فوق امکان‌پذیرتر خواهد بود. در جامعه ایران نیز نگاه دینی و عرفی مردم نسبت به مقوله ازدواج، حاکی از اهمیت ویژه این موضوع برای مردم است.

امّا وضعیت تعداد ازدواج در کشور، آن طور که باید مناسب نیست و طی سالیان اخیر روندی کاهشی داشته است. همچنین تعداد ازدواج‌های صورت گرفته با تعداد افرادی که آماده ازدواج هستند تناسب ندارد.

در این نوشتار سعی بر آن است که با استفاده از آمارهای رسمی موجود، وضعیت کمّی ازدواج در کشور مورد بررسی قرار گیرد.

 

الف) تعداد ازدواج در کشور، روندی کاهشی دارد

طبق آمار منتشر شده توسط دفتر آمار و اطلاعات جمعیتی و مهاجرت سازمان ثبت احوال کشور، تعداد ازدواج در ایران از سال ۹۲ تا ۹۸ به شرح ذیل است:

با توجه به آمار مندرج در جدول [۱]  در چند سال اخیر روند تعداد ازدواج در ایران کاهشی بوده و همانطور که در نمودار [۱] نیز پیداست، نرخ رشد تعداد ازدواج در این چند سال منفی است.

با مراجعه به جدول [۱] می‎توان ملاحضه کرد که در سال ۱۳۹۸، تعداد ۵۳۰۲۲۵ مورد ازدواج در کشور رخ داده است که این میزان نسبت به تعداد ازدواج سال ۹۷، با ۹٫۶% کاهش مواجه بوده است. از سال ۹۲ تا ۹۸ طی یک بازه ۷ ساله، تعداد ازدواج‌ها در کشور ۳۳% کاهش داشته است.

علی‏‌رغم افزایش جمعیت کشور در چند سال اخیر و به تبع آن افزایش افرادی که شرایط و توانایی ازدواج را دارند، به جای آنکه کشور در تعداد ازدواج یک شیب صعودی را تجربه کند، متأسفانه تعداد ازدواج‌ها در کشور به صورت قابل تأملی کاهش پیدا کرده‌ است.

 

ب) تعداد افراد مجرد و آماده‌ی ازدواج قابل تأمل است.

ایران در سال ۱۳۹۵( ۲۰۱۶ و اوایل ۲۰۱۷) حدود ۸۰ میلیون نفر جمعیت داشته است و آخرین سرشماری کشور نیز در همین سال بوده است. طبق سرشماری سال ۹۵ وضعیت زناشویی مردان و زنان ایرانی به ترتیب در جداول [۲] و [۳] آمده  است:

 

 

همانگونه که از جدول [۲] مشخص است جمعیت مردانی که هنوز ازدواج نکرده‌‏اند بیش از ۱۱ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر می‌باشد. با احتساب آن دو گروه دیگر، یعنی افرادی که همسرشان فوت کرده است و افرادی که طلاق گرفته‌اند، آمار مردان مجرد بیش از ۱۲ میلیون و ۲۸۵ هزار نفر محاسبه می‌شود.
جمعیت افرادی که مجرد هستند از سه گروه تشکیل شده است: گروه اول افرادی‌ می‌باشند که حتی یک بار هم ازدواج نکرده‌اند، گروه دوم کسانی هستند که همسر آنها فوت کرده است و گروه سوم اشخاصی می‌باشند که طلاق گرفته‌اند.

مطابق با جدول [۳]، بیش از ۸ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر از زنان ایران هرگز ازدواج نکرده‏اند و با احتساب تعداد زنان بیوه و مطلقه، آمار زنان مجرد بیش از ۱۱ میلیون ۷۰۰ هزار نفر محاسبه می‏شود.

در این میان بیش از ۸ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر از جمعیت مردانِ هرگز ازدواج نکرده‌ در سنین ۱۵ تا ۳۹ سال قرار دارند. به عبارت دیگر چیزی حدود ۷۳% از جمعیت کلّ مجردهای مرد در این بازه‌ی سنّی قرار دارند. همچنین بیش از ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر از جمعیت زنان هرگز ازدواج نکرده نیز در سنین ۱۵ تا ۳۹  سال قرار دارند. یعنی بیش از  ۶۳% از جمعیت کل زنان مجرد در این بازه سنّی قرار دارند.

بنابراین طبق آخرین سرشماری ایران در سال ۹۵، بیش از ۱۳ میلیون ۸۰۰ هزار دختر و پسر ۱۵ تا ۳۹ ساله در ایران وجود دارند که آماده‌ی ازدواج می‌باشند ولی هنوز مجرد هستند و نمی‌توانند ازدواج کنند. با توجه به افزایش جمعیّت آماده ازدواجِ کنونی ایران نسبت به سال ۹۵ و از طرفی بیشتر شدن موانع ازدواج، به احتمال فراوان جمعیت مجردها فزونی یافته است.

کاهش چشمگیر تعداد ازدواج‌ها و افزایش بی حد و حصر تعداد مجردها لطمات سختی در حوزه‏ی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی به کشور وراد کرده است که برای حل این چالش بزرگ بایددر تمامی حوزه‏‌ها اقدامی متناسب با حلِ صحیح موضوع صورت گیرد.

اولویت آن است که در دو حوزه‌ی اجرای قانون در زمینه‌ی ازدواج و نگرش خانواده‌ها و جوان‌ها نسبت به مقوله ازدواج اقدامی عاجل صورت گیرد.

سخت گرفتن ازدواج توسط خانواده‌ها در تمامی مراحل آن یکی از اصلی‌ترین موانع متأهل شدن مجردها است و تا وقتی چنین نگاهی در این مسئله حاکم باشد و اصلاح نگردد، تعداد ازدواج‌ها افزایش نمی‌یابد.

در حال حاضر و در حوزه‌ی اجرای قانون نیز باید به یک قانون مهم اشاره کرد. مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۸۴ قانونی  تحت عنوان قانون ” تسهیل ازدواج جوانان” تصویب کرد. قانونی که می‏تواند بسیاری از مشکلات ازدواج را از سر راه مجردها بردارد. تقریباً ۱۵ سال از زمان تصویب این قانون سرنوشت‏ساز می‏گذرد، بدون آنکه کوچک‌ترین اقدامی در جهت اجرای آن صورت گرفته باشد!

نه دولت‏های مختلف برای اجرای این قانون بسیار مهم و تعیین کننده اقدامی صورت داده‏‌اند نه مجلس‌ به صورت جدی در این ماجرا ورود کرده‌است و نه حنی مردم در این چند سال از وجود چنین قانونی مطلع بوده‌‏اند که برای اجرای آن از مجلس و دولت مطالبه کنند.

با توجه به انفعال دوره‏‌های مختلف مجلس‏ در حوزه نظارت و پیگیری اجرای این قانون از دولت‌ها، انتظار می‌رود یکی از مطالبات جدی مردم و رسانه‌ها از مجلس یازدهم پیگیری اجرای قانون تسهیل ازدواج جوانان باشد. اتفاقی که باعث برطرف شدن مشکلات بر سر راه ازدواج جوانان می‌شود.

 

* بهزاد خلیلی؛ پژوهشگر حوزه جمعیت و خانواده

فارس